شرکت دیده رایان صنعتی اصفهان (درصا)|info@dorsa-co.ir
//كاربردهای اشعه‌ی ايكس در پزشکی

كاربردهای اشعه‌ی ايكس در پزشکی

اشعه‌ی ایكس سبب تغییرات‌ شیمیایی و فیزیكی در مواد می‌شود. این اشعه اگر به وسیله‌ی جانور یا گیاه جذب‌ شود، ممكن‌است به بافت‌های زنده‌ی آنها آسیب برساند، یا حتی آنها را از میان‌ ببرد. به همین‌دلیل، اشعه‌ی ایكس ممكن‌ است برای جانداران زیان‌آور و خطرناک باشد. جذب بیش از اندازه‌ی اشعه‌ی ایكس ممكن‌ است سبب‌ سرطان، سوختگی‌های پوستی، كم‌خونی، یا بیماری‌ها و ناراحتی‌های دیگر در انسان بشود. پزشكان و كسانی كه با دستگاههای اشعه‌ی ایكس كار می‌كنند باید بسیار دقّت كنند تاخود و بیمارانشان بیش از اندازه در برابر تابش این اشعه قرار نگیرند.

آن دسته از اشعه‌ی ایكس كه به‌وسیله‌ی ماده جذب ‌می‌شود، اگر انرژی كافی داشته باشد، می‌تواند الكترون‌های اتم‌های ماده را از آن جدا كند. اتمی كه از نظر الكتریكی خنثی است اگر الكترون بگیرد یا از دست بدهد، بار الكتریكی پیدا می‌كند. اتمی را كه بار الكتریكی دارد یون، واین فرایند را یونیزاسیون (یونش) می‌نامند. اشعه‌ی ایكس هنگامی كه از‌بدن‌ می‌گذرند، در بافت‌ها تولید یونش‌ می‌كنند. اشعه‌ی ایكس اگر بیش از اندازه به بافت‌های بدن بتابند، به سلول‌های آن آسیب‌ می‌رسانند. به همین سبب، اشعه‌ی ایكس، با آنكه كارایی فراوان‌ دارند، ممكن‌ است خطرناک هم باشند. در پزشكی از اشعه‌ی ایكس بیشتر برای عكس‌برداری از استخوان‌ها واندام‌های درون بدن استفاده ‌می‌شود. پزشكان، با بررسی این عكس‌ها، می‌توانند جای استخوان‌های شكسته یا اندام‌های آسیب دیده را تشخیص‌ بدهند. دندان‌پزشكان، با بررسی آنها، می‌توانند به جای پوسیدگی دندانها و چگونگی ریشه آنها پی ببرند.

عكس‌برداری از اندام‌ها درون بدین را رادیوگرافی (پرتونگاری) و دیدن آنها را رادیوسكوپی (پرتو بینی) می‌نامند. رادیوگرافی با اشعه‌ی ایكس به این صورت است كه باریكه‌ای از اشعه‌ی ایكس، پس از گذشتن از بدن بیمار، فیلم‌حسّاس عكاسی تابانده می‌شود. اشعه‌ی ایكس از پوست و گوشت بیشتر می‌گذرد تا از استخوان. در نتیجه، تصویر استخوان‌ها در فیلم روشن‌تر و تصویر اندام‌های دیگر به صورت سایه و تاریك‌تر نشان داده‌ می‌شود، درصفحه‌ فلوئورسان برخورد می‌كند و پزشك‌ از پشت‌ این‌ صفحه‌ می‌تواند تصویر اندام‌های بیمار را در حال كار كردن ببیند. به هنگام رادیو گرافی یا رادیوسكوپی گاهی ماده‌ی بی‌زیانی به بدن بیمار تزریق یا به اوخورانده‌ می‌شود تا اندام مورد نظر آشكار‌تر دیده‌شود مثلاً، ممكن‌است پزشك، پیش از رادیوگرافی با اشعه‌ی ایكس از روده‌ی بیمار، به او محلول سولفات باریم بخوراند. این‌مادّه‌اشعه‌ی ایكس را جذب می‌كند و در نتیجه تصویر روده‌ها روشن‌تر دیده می‌شود.

اشعه‌ی ایكس در درمان سرطان نیز كاربرد فراوان دارد. این اشعه سلول‌های سرطانی را زودتر از سلول‌های سالم از میان می‌برد. اگر به یك غده ی سرطانی به اندازه‌ی لازم اشعه‌ی ایكس بتابانند، آن غده سرانجام، بی‌آنكه به سلولهای سالم آسیب زیاد برسد، ازمیان‌می‌رود. درمان‌ به‌وسیله‌ی اشعه‌ی ایكس‌ را رادیوتراپی (پرتو درمانی) می‌نامند. اشعه‌ی ایكس كاربرد‌های دیگر نیز در پزشكی‌دارد. دستكش‌ها و سرنگ‌های جراحی را با استفاده از این اشعه ضد‌عفونی ‌می‌كنند. این‌گونه وسیله و ابزارها را نمی توان با حرارت‌ دادن یا جوشاندن ضدعفونی كنند، زیرا فوری خراب‌ می‌شوند.

۱۳۹۸-۷-۱۵ ۱۵:۲۳:۰۶ +۰۰:۰۰